Hormon Tedavisi ve Menopoz: Avantajlar ve Riskler
Hormon tedavisi, menopoz döneminde ve menopoz sonrası vücutta yaşanan hormon dengesizliklerini yönetmek için uygulanan bir tedavi yöntemidir. Progesteron ve östrojen hormonlarındaki eksiklikler kadınların vücudunda bazı semptomların gelişmesine yol açabilir. Bu tedavi, eksilen hormonların yerine konmasını ve bu sayede yaşanan semptomları hafifletmeyi amaçlar. Menopoz döneminde hormon tedavisi tablet, jel, krem veya cilt yaması gibi farklı biçimlerde uygulanabilir. Hormon tedavisinin temel amacı; menopoz dönemini yaşayan kadınların yaşam kalitesini arttırmaktır. Adana’da hastalarına hizmet veren Op. Dr. Gülşah Dalgacı menopoz döneminde hormon tedavisi nedir, avantajları ve riskleri nelerdir sizler için anlattı.
Menopoz Sürecinde Yaşanan Hormon Değişiklikleri Nelerdir?
Menopozun Tanımı ve Aşamaları
Menopoz dönemi kadınlarda adet döngüsünün kalıcı olarak sonlandığı doğal ve biyolojik bir süreçtir. Genel olarak kadınlar 45 ve 55 yaşları arasında menopoz yaşarlar. Menopoz dönemi üç aşamada değerlendirilir. Bunlar
Perimenopoz – Menopoz öncesi geçiş dönemi olarak tanımlayabileceğimiz bu süreçte hormon seviyeleri dalgalanır ve kadınların adet döngüleri düzensiz hale gelir.
Menopoz – Kadınların son adet döngüsünü yaşamasından bir yıl sonrasını ifade eder. Yumurtalıklardaki östrojen ve progesteron hormonlarının üretimi bu dönemde sonlanır.
Postmenopoz – Menopoz sonrası dönemi ifade eder. Bu süreçte hormon seviyeleri oldukça düşüktür.
Hormon Seviyelerinde Azalma
Menopoz döneminde progesteron ve östrojen hormonlarının düzeyi bariz şekilde azalma gösterir. Östrojen hormonu kadınların üreme sağlığının yanı sıra genel sağlık durumları üzerinde de büyük bir etkiye sahiptir. Bu hormonların seviyelerinde yaşanan azalma kadınların vajinal kuruluk, kemik yoğunluğu azalması, sıcak basması ve gece terlemesi gibi çok sayıda semptoma neden olur. Progesteron hormonunun azalması rahmin iç tabakasındaki kalınlaşmanın önüne geçer.
Menopoza Girince Hangi Hormonlar Azalır?
Menopoz dönemini yaşayan kadınlarda miktarı ve üretimi en çok azalan hormon, östrojen hormonudur. Östrojen seviyesindeki düşüş, vücudun çok sayıda sistemini etkiler. Kemik yoğunluğundaki azalma, kalp damar sağlığına dair riskler, cildin elastikiyetini yitirmesi, duygu durum bozuklukları gibi sonuçlar doğurur. Bunun yanı sıra progesteron hormonu da menopoz döneminde azalan hormonlar arasındadır.
Hormon Tedavisinin Amacı ve Türleri Nelerdir?
Hormon Replasman Tedavisi (HRT) Nedir?
Hormon Replasman Tedavisi, menopozun ardından yaşanan hormon kayıplarını telafi etmek için uygulanır. Hormon Replasman Tedavisi vajinal kuruluk, sıcak basması ve gece terlemeleri gibi menopoz semptomlarını gidermek için etkili bir tedavi yöntemidir. Bunun yanı sıra kemik erimesi riskini de büyük oranda azaltır. Buna karşın Hormon Replasman Tedavisi, herkes için uygun bir çözüm değildir. Bu nedenle tedavi öncesinde kapsamlı bir doktor değerlendirmesi yapılması gerekir.
Erken Menopoz Hormon Tedavisi
Erken menopoz, kırk yaş öncesinde meydana gelen menopoz belirtilerini ifade eder. Bu gibi durumlarda hormon tedavisi, menopozun semptomlarının kontrol altına alınmasını ve kişinin kemik sağlığının korunmasını amaçlar.
Hormon Tedavisi Görenler İçin Genel Bilgiler
Hormon tedavisi aynı zamanda düzenli tıbbi kontrolleri gerekli kılar. Bu kontroller hem tedavinin başarısı hem de yan etkilerin kontrol altına alınması için gereklidir. Hormon tedavisi gören kadınların bu sırada olabildiğince sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmesi gerekir. Dengeli ve sağlıklı beslenmek, düzenli egzersizler yapmak tedavinin etkinliğini arttırır.
Hormon Tedavisinin Avantajları Nelerdir?
Menopoz Semptomlarının Hafifletilmesi
Hormon tedavisi, menopoz sürecinde meydana gelen semptomların hafifletilmesini sağlar. Bu tedavi, özellikle östrojen düzeylerinin azalmasından kaynaklanan olumsuzlukların giderilmesini sağlar. Menopoz yaşayan kadınların yaşam kalitesini arttırır.
Ateş Basması ve Gece Terlemeleri
Gece terlemeleri ve ateş basması en bariz menopoz semptomlarıdır. Bu semptomlar vücut ısısının aniden yükselmesi ve aşırı terleme durumu ile karakterizedir. Hormon tedavisi, östrojen düzeyinin dengelenmesini sağlar. Ve bu sayede semptomların şiddeti, görülme sıklığı azalır. Kadınlar hormon tedavisi sayesinde günlük yaşam aktivitelerini daha rahat sürdürebilir ve sağlıklı bir uyku düzeni oluşturabilir.
Vajinal Kuruluk ve İdrar Sorunları
Menopoz döneminde östrojen düzeyinin azalması idrar problemleri ve vajinal kurluğu da beraberinde getirebilir. Bu durum cinsel birliktelikler esnasında rahatsızlık hissedilmesine ve idrar yolu enfeksiyonlarına neden olur. Hormon tedavisi sayesinde vajinal dokular nemlendirilir ve elastikiyet kazandırılır.
Menopoz Sonrası Yaşam Kalitesinin Artırılması
Menopoz döneminde hormon tedavilerinin uygulanması kadınların yaşam kalitesini arttıran önemli bir faktördür. Uzun vadeli sağlık sorunlarına dair riskleri azaltır.
Kemik Sağlığının Korunması
Menopoz sürecinde östrojen düzeylerinin azalması, kişilerin kemik yoğunluğunun zayıflamasına yol açar. Bu da osteoporoz yani kemik erimesi riskini arttırır. Kemikler zayıflar ve kırılma tehlikesiyle karşı karşıya kalır. Hormon tedavisi, kemik yoğunluğunun korunmasına yardımcı olur.
Kas ve Eklemlerdeki Sorunların Giderilmesi
Östrojen hormonunun azalması, menopoz sürecinde kadınların kas ve eklem ağrıları yaşamasına yol açabilir. Hormon tedavisi, bu ağrıların giderilmesini sağlar. Hatta kas ve iskelet sisteminin korunmasına katkı sağlar. Hormon tedavisi ile eklem ağrıları hafifletilebilir, kas gücü ve esneklik kazandırılabilir.
Hormon Tedavisinin Riskleri Nelerdir?
Kardiyovasküler Riskler
Hormon tedavisi menopozun neden olduğu semptomları hafifletmekte etkilidir. Ancak kimi zaman kardiyovasküler riskleri de beraberinde getirebilir. Özellikle östrojen tedavisi uygulanan kişilerde kan pıhtılaşması riski yaşanabilir. Bu da kalp hastalıkları riskini arttırır. Hormon tedavisine başlamadan evvel risklerin değerlendirilmesi için kapsamlı bir doktor muayenesine gereksinim duyulur.
Kalp Hastalıkları ve İnme Riski
Hormon tedavisi kan damarlarının genişlemesine yol açar. Bu da kan akışını iyileştirir. Fakat buna karşın kanın pıhtılaşma ihtimalini de arttırabilir. Kalp hastalığı ya da inme gibi hastalıklara karşı risk altında olan kadınlar için bu tedavi önerilmez. Fakat menopozun hemen ardından hormon tedavisine başlamak riskleri azaltabilir. Tedavi için en doğru kararı doktorunuz kapsamlı değerlendirmeler sonucunda alır.
Kilo Alımı ve Metabolik Değişiklikler
Hormon tedavisi, metabolik farklılıklara ve kilo alımına neden olabilir. Metabolik hız azalır ve vücudun yağ dağılımı değişebilir. Bu da hormon tedavisi gören kadınların kilo kontrolünü zorlaştırır.
Kanser Riski
Hormon tedavisinin kansere yol açtığına dair herhangi bir bilimsel kanıt mevcut değildir. Buna karşın yine de hormon tedavisine başlamadan evvel kansere dair risk faktörlerinin detaylı şekilde değerlendirilmesi gerekir.
Rahim ve Yumurtalık Kanseri Riski
Rahim kanseri riski yalnızca östrojen tedavisi gören kadınlar için geçerlidir. Bu nedenle de östrojen ve progesteron tedavilerinin bir kombinasyonu uygulanmalıdır. Tedaviye progesteronun eklenmesi rahim ve yumurtalık kanseri riskini azaltır.
Hormon Tedavisi ve Beslenme Alışkanlıklarının Önemi
Hormon tedavisi uygulanırken kişinin beslenme alışkanlıkları da tedavinin başarısını etkiler. Aynı zamanda genel sağlık durumu üzerinde de belirleyici etkiye sahiptir. Doğru beslenme davranışları vücudun hormonlarının dengelenmesine katkı sağlar. Bunun yanı sıra tedaviden kaynaklanan yan etkilerin azaltılmasına yardımcı olur. Menopoz döneminde metabolik hızın azalması kadınları kilo alma riski ile karşı karşıya bırakır. Bu dönemde olabildiğince sağlıklı ve dengeli beslenmek kadınların hem kilo kontrolünü sağlamasını kolaylaştırır hem de genel sağlık durumlarını iyileştirir.
Menopoz döneminde hormon tedavisi alan kadınlar vücutlarının gereksinim duyduğu tüm besinleri almalıdır. Bununla beraber işlenmiş gıdalardan ve rafine şekerlerden kaçınmaları gerekir. Hormon düzeylerinin dengelenmesi için bu beslenme stratejileri önemlidir. Vücudun enerji dengesini korumak için protein, kompleks karbonhidratlar ve sağlıklı yağları ölçülü şekilde tüketmeleri gerekir. Son olarak kemik sağlığını korumak için D vitamini ve kalsiyum bakımından zengin gıdaları da tüketmek gerekir.
Hormon Tedavisinin Kapsamlı Bir Değerlendirmesi
Hormon tedavisi menopoz döneminin yol açtığı semptomları hafifletmek ve kişinin yaşam kalitesini arttırmak için sıkça uygulanan bir tedavi prosedürüdür. Hormon tedavisi menopoz döneminde kaybedilen progesteron ve östrojen hormonlarının telafi edilmesini amaçlar. Bu sayede sıcak basması, vajinal kuruluk ve gece terlemeleri gibi menopoz semptomlarının kontrol altına alınmasına yardımcı olur. Kemik yoğunluğunu destekler ve osteoporoz riskini azaltır. Buna karşın potansiyel bazı yan etki riskleri de vardır. Bu yüzden kapsamlı bir değerlendirme gerektirir.
Hormon Tedavisi İçin Karar Sürecinde Dikkate Alınması Gerekenler Nelerdir?
Hormon tedavisine karar verilirken titiz ve dikkatli bir değerlendirmeye ihtiyaç duyulur. Tedavinin amacı ve tedaviden beklentiler açık bir şekilde saptanmalıdır. Menopoz belirtilerini hafifletmek ve yaşam kalitesini iyileştirmek için uygulanan hormon tedavisi kişiselleştirilmelidir.
Kişinin genel sağlık durumu ve riskleri göz önünde bulundurulmalıdır. Tedavi sürecinde kontrol randevuları planlanmalıdır. Her kadının tedaviye uygun olmayabileceği veya tedaviye verdiği yanıtın farklılık gösterebileceği unutulmamalıdır.
